44. Amir Kabir

44. Amir Kabir

میرزا تقی خان فراهانی (امیر کبیر) بیش از دویست سال پیش در یکی از روستاهای شهر اراک در ایران به دنیا آمد. پدرش آشپز مخصوص وزیر دربار قاجار، قائم مقام بود. او در کودکی به پدر خود کمک می کرد و غذای فرزندان وزیر را برایشان به مدرسه می برد. تقی هر روز پشت در کلاس می ایستاد تا درس تمام شود. روزی مانند همیشه پشتِ درِ کلاس منتظر ایستاده بود که وزیر دربار برای پرسیدن وضع درس فرزندانش به آنجا آمد. او سؤالی پرسید که بچّه ها پاسخش را نمی دانستند. فوراً تقی وارد کلاس شد و جواب سؤال را به طور کامل داد. همه تعجّب کرده بودند زیرا فکر می کردند که او بی سواد است.

قائم مقام با تعجّب پرسید: "این مطالب را از کجا یاد گرفته ای؟"

تقی گفت" از پشت در."

پس از آن، به خاطر هوش بالایش اجازه یافت تا همراه بقیّۀ بچّه ها در کلاس شرکت کند و درس بخواند. بدین ترتیب او در دربار قاجار بزرگ شد.

 

او اوّلین مأموریتِ سیاسی خود را در ۲۲ سالگی انجام داد و در این مأموریت منشی یک هیأت دیپلماتیک شد. این هیأت برای عذرخواهی در مورد قتلِ یک دیپلمات روس در ایران به روسیه رفت. بدین ترتیب او وارد سیاست شد و در حالی که بیشتر در شهر تبریز زندگی می کرد، چندین مأموریت سیاسی انجام داد. وقتی میرزا تقی ۴۰ ساله بود شاه ایران در تهران فوت کرد و ناصرالدّین میرزا فرزند شاه که ولیعهد بود در تبریز زندگی می کرد.

میرزا تقی خان مأمور شد مقدّماتِ حرکتِ شاهِ جدید، ناصرالدّین شاهِ قاجار، را به تهران فراهم کند. او از یک تاجرِ تبریزی سی هزار تومان قرض کرد و همراهِ شاه و گروهی از سربازان به سوی تهران حرکت کرد. آنها پس از شش هفته به تهران رسیدند و شاه به تختِ سلطنت نشست. به خاطرِ لیاقتِ میرزا تقی در امور سیاسی و رهبریِ سپاه، ناصرالدّین شاه در همان شبِ سلطنت او را به عالی ترین مقام و منصبِ کشوری یعنی صدراعظمی منصوب کرد و از آن زمان او را امیر کبیر نامیدند. در واقع، امیر کبیر شخصِ اوّلِ مملکت و مسئولِ امورِ کشوری و لشگری شد.

او ۳ سال و ۳ ماه صدراعظمِ ایران بود و در این مدّتِ کم ارتباطاتِ خارجیِ ایران را بهبود بخشید و در لندن و سنت پترزبورگ سفارتخانۀ دائمی ایجاد کرد. امیر کبیر مدرسۀ دارالفنون را که به نوعی اوّلین دانشگاهِ ایران بود تاسیس کرد، دوّمین روزنامۀ فارسی زبانِ ایران تا آن زمان یعنی "وقایعِ اتّفاقیّه" را منتشر کرد و وضعیّتِ مالی و خزانۀ کشور،  پست و ارتش را اصلاح کرد. امیر کبیر خدماتِ بزرگی برای ایران انجام داد، امّا متأسّفانه عدّه ای که منافع خود را در حالِ نابودی می دیدند، علیه او توطئه کردند. ابتدا شاه او را از صدارت عزل و سپس به کاشان تبعید کرد. بعد از کمتر از دو ماه اطرافیانِ شاه حکمِ قتلِ امیرکبیر را از شاه گرفتند و او را در حمّامِ فینِ کاشان به قتل رساندند.

ایرانیان، هیچگاه فداکاری ها و کارهای مهمّ امیر کبیر را فراموش نمی کنند.

Mirza Taqi Khan Farahani (Amir Kabir) was born more than two hundred years ago in one of the villages of the city of Arak in Iran. His father was the special chef of “Qa’im Maqam”, prime minister/vice chancellor  of the Qajar’s royal court.

As a child, he helped his father and would take the food of the minister’s children to school for them. Every day, Taqi would stand behind the door of the class until the lesson finished. One day, like always, he was standing waiting behind the door of the class when the minster of the court came to enquire of his children’s studies. He asked a question that the children couldn’t answer. Immediately Taqi entered the class and answered the question in full. Everyone was shocked, since they had thought that he was illiterate.

Surprised, the vice chancellor asked: “Where did you learn these things?”

Taqi said “From behind the door”.

After that, on account of his high level of intelligence, he was allowed to participate in the class and study with the rest of the children. In this way he grew up in the Qajar’s court.

He undertook his first political mission at the age of 22 years and in this mission became the secretary of a diplomatic committee. This committee went to Russia to apologise for the killing of a Russian diplomat in Iran. In this way, he entered politics and whilst living mostly in the city of Tabriz, he undertook a number of diplomatic missions. When Mirza Taqi was 40 years old, the king of Iran died in Tehran and Naser Aldin Mirza, the son of the Shah, who was the crown prince, was living in Tabriz.

Mirza Taqi Khan was assigned the responsibility of preparing for the transfer of the new king, Naser Aldin Shah Qajar, to Tehran. He borrowed thirty thousand tomans from a Tabriz businessman and moved with the King and a group of soldiers towards Tehran. After six weeks they arrived in Tehran and the King was enthroned. Because of Mirza Taqi’s excellence in political matters and leading the army, on that very night of his coronation, Naser Aldin instated him to the highest position and office in the country; that is the chancellor, and from that time, named him Amir Kabir. Amir Kabir was the highest-ranking person in the country and became responsible for governmental and military matters.

He was Chancellor of Iran for 3 years and 3 months and in this short time he improved Iran’s foreign relations and created permanent embassies in London and St Petersburg. Amir Kabir established the Dar ul-Funun School, which was the first kind of university in Iran, published the second Persian language newspaper until that time (“Vaqaye-ye Ettefaqiyeh”), and reformed the country’s financial situation and treasury, the postal service and the army. Amir Kabir did a great service for Iran but, unfortunately, a number of those who saw their business interests disappearing plotted against him. At first, the king dismissed him from the chancellery and then exiled him to Kashan. After less than two months, those around the king obtained a death sentence for Amir Kabir from the king and murdered him in Kashan’s ‘Fin Bath’.

Iranians never forget the sacrifices and important works of Amir Kabir.

English Transliteration Persian Listen
Minister vazir وزیر
(Royal) Court darbār دربار
Vice Chancellor qa’m maqām قائم مقام
He/she was standing miistād می ایستاد
Situation / Status vaz' وضع
Illiterate bisavād بی سواد
Cleverness hush هوش
Permission ejāze اجازه
In this way bedin tartib بدین ترتیب
Political siyāsi سیاسی
Secretary monshi منشی
Board / Team hey’at هیأت
Diplomatic diplomātik دیپلماتیک
Apology ‘ozrkhāhi عذرخواهی
Killing / Assassination qatl قتل
Crown Prince vali’ahd ولیعهد
Envoy ma’mur مأمور
Arrangements moqaddamāt مقدّمات
(S)he (may) prepare farāham konad فراهم کند
(S)he borrowed qarz kard قرض کرد
Soldier sarbāz سرباز
Throne takht تخت
Royalty saltanat سلطنت
Merit liyāqat لیاقت
Affairs omur امور
Leadership rahbari رهبری
Army sepāh سپاه
Position / Post mansab منصب
Literacy savād سواد
Chancellor / Prime Minister sadr-e a’zam صدراعظم
He/she appointed mansub kard منصوب کرد
To name nāmidan نامیدن
In fact dar vāqe’ در واقع
Country mamlekat مملکت
Responsible mas’ul مسئول
Military lashgari لشگری
Relationships ertebātāt ارتباطات
Foreign khāreji خارجی
(S)he improved (something) behbud bakhshid بهبود بخشید
Embassy sefāratkhāne سفارتخانه
Permanent dā’emi دائمی
(S)he Established / Created ijād kard ایجاد کرد
(S)he Founded ta'sis kad تاسیس کرد
(S)he published montasher kard منتشر کرد
Financial māli مالی
Treasury khazāne خزانه
He/she modified eslāh kard اصلاح کرد
Services khadamāt خدمات
Interests manāfe’ منافع
Loss / Disappearance nābudi نابودی
In a state of ... dar hāl-e در حالِ
Against ‘alayh-e علیهِ
Plot tot'e توطئه
Presidency sedārat صدارت
Dismissal 'azl عزل
Exile tab’id تبعید
They killed be qatl resāndand به قتل رساندند
Dedication fadākāri فداکاری
Reforms eslāhāt اصلاحات
To ask porsidan پرسیدن
Answer / reply pāsokh پاسخ

مریم:     کدوم سیاستمدار ایرانی رُ بیشتر دوست داری؟

بهمن:  امیر کبیر.

مریم:     چرا امیر کبیر؟

بهمن:  خوب خدمات زیادی برای ایران کرده.

مریم:     الان روابط خارجی ایران چطوره؟

بهمن:  بد نیست، امّا باید روابطمون رُ با همۀ کشورا بهتر کنیم.

مریم:     به نظرم با این کار وضعیّت اقتصادی، ارتش و آموزش بهتر می شه.

بهمن:  موافقم. فکر می کنم به زودی شعبۀ یه دانشگاه اروپایی تو ایران تأسیس بشه.

 

 

Maryam:    Who is your favourite Iranian politician?

Bahman:   Amir Kabir.

Maryam:    Why Amir Kabir?

Bahman:   Well, he gave a great service to Iran.

Maryam:    How are Iran’s foreign relations now?

Bahman:   They’re not bad, but we need to improve our relations with all countries.

Maryam:    In my opinion this would improve the economic situation, military and education.

Bahman:   I agree. I think a branch of a European university will be established in Iran soon. 

Use the words below to fill the gaps in the sentences
  • حکم
  • مقام
  • شرکت کرد
  • فداکاری
  • قرض کرد

بچّه ها  ....................  مادرانشان را هرگز فراموش نمی کنند.

قاضی  ....................  زندانی دزد را داد.

بعد از تمام کردن دانشگاه به .................... بالایی در کشور رسید.

برادرم برای خریدن خانه کمی پول از بانک  ....................  .

پدرم در چند مأموریت سیاسی .....................

Submit
Retry
Having read this lesson's text, now decide whether the following statements are true or false
True
False
پدر امیر کبیر وزیر دربار بود
True
False
امیر کبیر در اوّلین مأموریت سیاسی خود منشی هیأت دیپلماتیک بود
True
False
امیر کبیر مقدمات سفر ناصرالدّین شاه را از تبریز به تهران فراهم کرد
True
False
امیر کبیر سه سال بعد از سلطنت ناصرالدّین شاه صدر اعظم ایران شد
True
False
امیر کبیر اصلاحات بسیار بزرگی در ایران انجام داد
Submit
Retry
Choose the correct answer for each of the following questions
امیر کبیر جواب سئوال را چگونه یاد گرفته بود؟
از پدرش
از پشت در
از وزیر دربار
امیر کبیر در اوّلین مأموریت سیاسی به کدام کشور رفت؟
انگلیس
فرانسه
روسیه
وقتی شاه قاجار مرد، امیر کبیر و ناصرّالدین میرزا در کدام شهر زندگی می کردند؟
تبریز
کاشان
تهران
امیر کبیر هزینۀ سفر ناصرالدّین شاه به تهران را چگونه فراهم کرد؟
از یک تاجر تبریزی
از سربازان
از یک دیپلمات روسی
چرا قائم مقام به مدرسه رفت؟
برای بردن غذای فرزندانش
برای پرسیدن درس فرزندانش
برای سئوال کردن از امیر کبیر
Submit
Retry
Choose the correct synonym for each of the following words
در واقع
حتماً
در حقیقت
ابتدا
هیچگاه
سپاه
ارتش
خزانه
پست
مدرسه
قتل
حرکت
وضعیّت
مأموریت
کشتن
Submit
Retry
Choose the correct answer for each of the following questions
کدام یک مقام دولتی نیست؟
نویسنده
وزیر
صدر اعظم
دیپلمات
در کدام یک درس نمی خوانند؟
مدرسه
حمام
دانشگاه
کلاس
کدام مقام بالاتر است؟
آشپز مخصوص
قائم مقام
وزیر دربار
صدراعظم
کدام یک جزو خدمات نیست؟
تاسیس دانشگاه
اصلاح پست و ارتش
توطئه کردن
بهبود روابط خارجی
Submit
Retry
Match each word with its synonym in the opposite column
پرسش
پاسخ
وضعیّت
گروه
کارها
منصب
روابط
همیشگی
از بین رفتن
پولی
سئوال
جواب
وضع
هیأت
امور
مقام
ارتباطات
دائمی
نابودی
مالی
Submit
Retry
Match each word / phrase with its synonym in the opposite column
آماده کرد
تغییر داد
تاسیس کرد
بهتر کرد
کشتند
فراهم کرد
اصلاح کرد
ایجاد کرد
بهبود بخشید
به قتل رساندند
Submit
Retry
Match each singular noun on the left with its plural counterpart on the right
امر
منفعت
مطلب
خدمت
مقدمه
امور
منافع
مطالب
خدمات
مقدمات
Submit
Retry
Match each word with its antonym in the opposite column
خوشبختانه
به دنیا آمد
ایستاد
عزل کرد
داخلی
متاسّفانه
فوت کرد
نشست
منصوب کرد
خارجی
Submit
Retry
Match the words on the right with the words on the left to create Persian phrases
آمد
رساند
نشست
به دنیا
به قتل
به تخت سلطنت
Submit
Retry
Match the related words from each column
دربار
اعظم
مقام
دیپلماتیک
سلطنت
وزیر
صدر
قائم
هیأت
تخت
Submit
Retry
Match the words on the right with the words on the left to create grammatically correct combinations
تعجّب
ترتیب
کامل
از
آن زمان
با
بدین
به طور
بعد
تا
Submit
Retry
Match the words on the right with its counterpart on the left
زبان
خانه
کار
نامه
خواهی
گاه
فارسی
سفارت
فدا
روز
عذر
هیچ
Submit
Retry
Decide which of the verbs on the right goes with which of the prepositions on the left.
از
به
در
عزل کردن
تبعید کردن
شرکت کردن
Submit
Retry
Match each of the following questions on the right with their answers on the left
وارد کلاس شد و جواب سئوال را به طور کامل داد.
تا به خاطر قتل یک دیپلمات روس عذرخواهی کند.
به خاطر لیاقت و توانایی میرزا تقی در امور سیاسی و رهبری سپاه.
بالاترین مقام کشور در کارهای کشوری و لشگری.
محمد تقی فراهانی.
در این دو شهر سفارتخانه دائمی ایجاد کرد.
مدرسۀ دارالفنون.
دوّمین روزنامه فارسی زبان ایران تا آن زمان به نام وقایع اتفاقیه.
زیرا منافع خود را در حالِ نابودی می دیدند.
ابتدا شاه او را از صدارت عزل و سپس تبعید کرد و سر انجام حکم قتل او را داد.
زمانی که فرزندان وزیر جواب سئوال را نمی دانستند، تقی چه کار کرد؟
چرا هیأت دیپلماتیک از ایران به روسیه رفت؟
چرا ناصرالدّین شاه میرزا تقی را به مقام صدر اعظمی منصوب کرد.
مقام صدراعظمی چه بود؟
نام اصلی امیر کبیر چه بود؟
امیر کبیر در لندن و سنت پترزبورگ چه کرد؟
نام موسسۀ آموزشی که امیر کبیر تاسیس کرد چه بود؟
امیر کبیر چه چیزی را منتشر کرد؟
چرا برخی علیه امیر کبیر توطئه کردند؟
بعد از توطئه چه اتفاقی برای امیر کبیر افتاد؟
Submit
Retry
Match each of the words on the right with their description on the left
محل نمایندگی هر کشور در کشور دیگر.
جایی که در آن دارو می فروشند.
جایی که در آن کتاب نگهداری می کنند
جایی که در آن غذا می پزند.
جایی که سربازان در آن می مانند.
سفارتخانه
داروخانه
کتابخانه
آشپزخانه
سربازخانه
Submit
Retry
Match the terms on the right with their descriptions on the left
مدرسه ای که امیر کبیر تاسیس کرد
دومین روزنامه فارسی زبان ایران
یکی از شاهان قاجار
اوّلین صدراعظم ناصرالدّین شاه
محلِ قتلِ امیر کبیر
دارالفنون
وقایع اتفاقیّه
ناصرالدّین شاه
امیر کبیر
حمام فین کاشان
Submit
Retry

Let us know what you thought about this lesson